AHNE Bryniau Clwyd / Clwydian Range AONB

Content

Jac y Neidiwr

’Does fawr o debygrwydd rhyngddo â thriffid. A dweud y gwir mae Jac y Neidiwr gyda’i flodau pinc peraroglus yn edrych yn eithaf atyniadol yn siglo’n araf ar lan afon.

Himalayan Balsam

Roedd y Fictoriaid yn bendant yn meddwl hynny. Daethant ag o’n ôl o dripiau i’r dwyrain a’i blannu yn eu gerddi. Ond fe ddylent fod wedi’i adael ym Mynyddoedd Himalaia ble oedd ei le.

Oherwydd mae’r planhigyn addurnol hwn, a adwaenir fel arall fel ffromlys chwarennog, yn rhywogaeth ymledol sy’n gwneud niwed ofnadwy ar hyd ein cyrsiau dr.

Mae’n ffurfio cellïoedd trwchus hyd at dri metr o uchder sy’n tagu llystyfiant brodorol, yn darparu ychydig neu ddim bwyd ar gyfer ein bywyd gwyllt ac yn atal pysgotwyr rhwystredig rhag cyrraedd y dr. Yna mae’n gwywo, gan adael darnau mawr moel o dorlannau sy’n dueddol i gael eu herydu.

Mae ganddo hyd yn oed godennau ffrwydrol sy’n gallu taflu hadau i bellter o saith metr. Hadau sy’n gallu dechrau egino dan ddr. Felly unwaith y mae wedi ymsefydlu mae’n ymledu i lawr yr afon fel tân gwyllt.

Oni bai eich bod yn gwneud rhywbeth yn ei gylch, hynny yw. A dyna ble mae Prosiect Jac y Neidiwr Dyffryn Alun yn dod i mewn.

Er 2008 mae’r prosiect hwn wedi ysgogi cynghorau lleol, asiantaethau statudol, cyrff cadwraeth, grwpiau cymunedol a byddin o wirfoddolwyr i ddiwreiddio’r planhigion ymledol hyn yr holl ffordd ar hyd Afon Alun o Landegla i’r Wyddgrug.

A beth ydi’r ffordd orau i ladd triffid? Wel, gellwch wneud hynny â pheiriant strimio. Gellwch drio ffust. Neu gellwch ddefnyddio rheolaeth gemegol.

Ond os oes gennych chi nerth bôn braich pobl at eich defnydd, y ffordd orau ydi tynnu’r planhigyn, sydd heb fawr o ddyfnder daear i’w wreiddiau, i fyny â llaw, torri’r goes a’i adael yn hen ddigon pell yn ôl o’r afon i gompostio.

Mae’n holl bwysig gwneud hyn pan fydd Jac y Neidiwr yn ei flodau ond cyn iddo hedeg – neu fel arall rydych yn debygol o wneud fwy o niwed nag o ddaioni. Mehefin ydi’r adeg orau.

Dyna pryd y gwelwch chi wirfoddolwyr mewn welis a menig yn plycio cofleidiau o jac y neidiwr i fyny yr holl ffordd ar hyd Dyffryn Alun. Bydd rhai bob yn un neu ddau, yn dilyn eu mympwy eu hunain, tra bydd eraill yn rhan o grwpiau trefnus mawr.

“Mae’r gwirfoddolwyr wedi bod yn wirioneddol ymroddedig ac mae’u gwaith yn dechrau dwyn ffrwyth yn barod,” medd swyddog bioamrywiaeth Sir Ddinbych, Lizzie Webster. “Mewn rhai llefydd a oedd yn arfer bod yn fôr o binc ’does ond ychydig blanhigion ar ôl.

“Dim ond am ddwy neu dair blynedd y mae’r hadau’n hyfyw felly, unwaith yr ydym wedi diwreiddio’r holl blanhigion a chael gwared â’r ffynhonnell, dylai glan yr afon aros yn glir.”

Footer

Gwnaed gan Splinter