{"id":7522,"date":"2025-06-07T17:03:33","date_gmt":"2025-06-07T16:03:33","guid":{"rendered":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/article\/hillforts\/"},"modified":"2025-09-09T13:01:07","modified_gmt":"2025-09-09T12:01:07","slug":"hillforts","status":"publish","type":"article","link":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/hillforts\/","title":{"rendered":"Bryngaerau"},"content":{"rendered":"\n<p>Ond mae\u2019r ystod anhygoel o fryngaerau Oes yr Haearn yn un o\u2019r tirweddau hanesyddol pwysicaf yng Nghymru, ac mae bob un ohonynt yn hyfryd ac yn gyfoethog mewn traddodiad hynafol.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"did-you-know-a-hoard-of-roman-coins-were-discovered-on-moel-fenlli-in-1817-who-knows-what-further-treasures-might-be-beneath-our-feet\"><strong>Oeddech chi\u2019n gwybod?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Canfuwyd llwyth o geiniogau Rhufeinig ar Foel Fenlli yn 1817. Pwy a wyr pa drysorau eraill sydd o dan ein traed.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"737\" src=\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Moel-y-Gaer-Llanbedr-web-1024x737.jpg\" alt=\"Moel y Gaer Llanbedr\" class=\"wp-image-2126\" srcset=\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Moel-y-Gaer-Llanbedr-web-1024x737.jpg 1024w, https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Moel-y-Gaer-Llanbedr-web-300x216.jpg 300w, https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Moel-y-Gaer-Llanbedr-web-768x553.jpg 768w, https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Moel-y-Gaer-Llanbedr-web-1200x864.jpg 1200w, https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Moel-y-Gaer-Llanbedr-web.jpg 1472w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Er na wyddom lawer am sut roedd y bryngaerau hyn yn cael eu defnyddio, na sut maent yn perthyn i\u2019w gilydd, mae llawer o waith ymchwil wedi\u2019i wneud mewn perthynas \u00e2 nhw, i gadw a chynnal eu treftadaeth, i wella mynediad ac adfer y rhostir, ac i\u2019w hailgysylltu nhw gyda\u2019r cannoedd ar filoedd o ymwelwyr sy\u2019n ymweld \u00e2\u2019r Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol, rhai ohonynt nad ydynt yn ymwybodol o arwyddoc\u00e2d eu cyrchfan.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Bryngaer: <a href=\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-y-gaer-llanbedr\/\">Moel y Gaer Llanbedr<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>Bryngaer: <a href=\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-y-gaer-llantysilio\/\">Moel y Gaer Llantysilio<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>Bryngaer: <a href=\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/caer-drewyn\/\">Caer Drewyn<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>Bryngaer: <a href=\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/penycloddiau\/\">Penycloddiau<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>Bryngaer: <a href=\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-fenlli\/\">Moel Fenlli<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>Bryngaer: <a href=\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-arthur\/\">Moel Arthur<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/discover-explore\/learning-zone\/\">Adnoddau addysg y Grug a&#8217;r Bryngaer<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Gallwn ddefnyddio archaeoleg i ddarganfod sut mae&#8217;r dirwedd wedi newid dros amser:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/article\/historical-timeline\/\">Llinell Amser Hanesyddol<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/vimeo.com\/102108011\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Dadansoddiad Paill<\/a> &#8211; Cipolwg cyflym<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tua 2,500 o flynyddoedd yn \u00f4l, mewn lleoliadau amlwg ar ben bryniau ar draws Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy, roedd cymunedau\u2019n adeiladu pentrefi gydag amddiffynfeydd o\u2019u hamgylch.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":2150,"menu_order":0,"template":"","article-category":[132,140],"class_list":["post-7522","article","type-article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","article-category-discover-and-explore-cy","article-category-history-and-heritage-cy"],"blocksy_meta":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Bryngaerau - Clwydian Range and Dee Valley National Landscape<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/hillforts\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"cy_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Bryngaerau - Clwydian Range and Dee Valley National Landscape\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Tua 2,500 o flynyddoedd yn \u00f4l, mewn lleoliadau amlwg ar ben bryniau ar draws Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy, roedd cymunedau\u2019n adeiladu pentrefi gydag amddiffynfeydd o\u2019u hamgylch.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/hillforts\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Clwydian Range and Dee Valley National Landscape\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ClwydDeeAONB\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-09-09T12:01:07+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/2007-Dec-11th-Penycloddiau-c-RCAHMW.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"867\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"1 minute\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/hillforts\/\",\"url\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/hillforts\/\",\"name\":\"Bryngaerau - Clwydian Range and Dee Valley National Landscape\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/hillforts\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/hillforts\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/2007-Dec-11th-Penycloddiau-c-RCAHMW.jpg\",\"datePublished\":\"2025-06-07T16:03:33+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-09T12:01:07+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/hillforts\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/hillforts\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/hillforts\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/2007-Dec-11th-Penycloddiau-c-RCAHMW.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/2007-Dec-11th-Penycloddiau-c-RCAHMW.jpg\",\"width\":1300,\"height\":867,\"caption\":\"Penycloddiau\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/hillforts\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Cartref\",\"item\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Articles\",\"item\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Bryngaerau\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/\",\"name\":\"Clwydian Range and Dee Valley National Landscape\",\"description\":\"Area of Outstanding Natural Beauty\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"cy-GB\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#organization\",\"name\":\"Clwydian Range and Dee Valley National Landscape\",\"url\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/cradvnl-logo-2.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/cradvnl-logo-2.jpg\",\"width\":381,\"height\":148,\"caption\":\"Clwydian Range and Dee Valley National Landscape\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/ClwydDeeAONB\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/Clwyd_Dee_AONB\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Bryngaerau - Clwydian Range and Dee Valley National Landscape","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/hillforts\/","og_locale":"cy_GB","og_type":"article","og_title":"Bryngaerau - Clwydian Range and Dee Valley National Landscape","og_description":"Tua 2,500 o flynyddoedd yn \u00f4l, mewn lleoliadau amlwg ar ben bryniau ar draws Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy, roedd cymunedau\u2019n adeiladu pentrefi gydag amddiffynfeydd o\u2019u hamgylch.","og_url":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/hillforts\/","og_site_name":"Clwydian Range and Dee Valley National Landscape","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ClwydDeeAONB\/","article_modified_time":"2025-09-09T12:01:07+00:00","og_image":[{"width":1300,"height":867,"url":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/2007-Dec-11th-Penycloddiau-c-RCAHMW.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"1 minute"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/hillforts\/","url":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/hillforts\/","name":"Bryngaerau - Clwydian Range and Dee Valley National Landscape","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/hillforts\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/hillforts\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/2007-Dec-11th-Penycloddiau-c-RCAHMW.jpg","datePublished":"2025-06-07T16:03:33+00:00","dateModified":"2025-09-09T12:01:07+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/hillforts\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cy-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/hillforts\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy-GB","@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/hillforts\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/2007-Dec-11th-Penycloddiau-c-RCAHMW.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/2007-Dec-11th-Penycloddiau-c-RCAHMW.jpg","width":1300,"height":867,"caption":"Penycloddiau"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/hillforts\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Cartref","item":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Articles","item":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Bryngaerau"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#website","url":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/","name":"Clwydian Range and Dee Valley National Landscape","description":"Area of Outstanding Natural Beauty","publisher":{"@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"cy-GB"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#organization","name":"Clwydian Range and Dee Valley National Landscape","url":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy-GB","@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/cradvnl-logo-2.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/cradvnl-logo-2.jpg","width":381,"height":148,"caption":"Clwydian Range and Dee Valley National Landscape"},"image":{"@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ClwydDeeAONB\/","https:\/\/www.instagram.com\/Clwyd_Dee_AONB\/"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/article\/7522","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/article"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/article"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/article\/7522\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8292,"href":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/article\/7522\/revisions\/8292"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2150"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7522"}],"wp:term":[{"taxonomy":"article-category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/article-category?post=7522"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}