{"id":7571,"date":"2025-06-07T16:20:23","date_gmt":"2025-06-07T15:20:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/article\/moel-y-gaer-llanbedr\/"},"modified":"2025-08-25T12:26:19","modified_gmt":"2025-08-25T11:26:19","slug":"moel-y-gaer-llanbedr","status":"publish","type":"article","link":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-y-gaer-llanbedr\/","title":{"rendered":"Moel y Gaer Llanbedr"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-vimeo wp-block-embed-vimeo wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Moel Y Gaer  - Cipolwg cyflym | A quick glance\" src=\"https:\/\/player.vimeo.com\/video\/102108013?dnt=1&amp;app_id=122963\" width=\"1290\" height=\"726\" frameborder=\"0\" allow=\"autoplay; fullscreen; picture-in-picture; clipboard-write; encrypted-media; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n<p>Dim ond un set o ragfuriau sydd gan y fryngaer. I\u2019r de maent yn fychan ond i\u2019r gogledd a\u2019r gogledd-ddwyrain, ble mae cyfrwy isel o dir yn cysylltu\u2019r esgair \u00e2 phrif grib Bryniau Clwyd, maent yn fwy ac yn cynnwys mynedfa gymhleth ble oedd cloddiau\u2019n gweithredu fel twmffat i\u2019w gwneud yn galetach i bobl ymosod.<\/p>\n<p>Mae mynedfa ychwanegol yn torri trwy\u2019r rhagfuriau ar yr ochr orllewinol, er ei bod yn anodd credu ei bod yn cael ei defnyddio oherwydd serthrwydd y llethr.<\/p>\n<p>Cloddiwyd Moel y Gaer Llanbedr yn 1849 gan W Wynne Ffoulkes. Yn \u00f4l cynlluniau cyhoeddedig [i] cloddiwyd dwy ffos yn union y tu mewn i ac i\u2019r de o\u2019r brif fynedfa. Yn \u00f4l pob golwg yr unig arteffact a leolwyd oedd telchyn a ddisgrifiwyd fel \u201cRoman pottery, well fabricated and of deep red colour\u201d. Mae Wynne Ffoulkes yn cyfeirio at ddarganfod llosgi helaeth yn y rhagfur mewnol yn agos at y llidiart.<\/p>\n<p>Yn y 1920au ni allai Ellis Davies [ii] ddod o hyd i ddim argoel o breswylio o unrhyw fath er bod Forde Johnston yn awgrymu yng nghanol y 1960au fod un llwyfan cwt posibl yn weladwy [iii]. Mae\u2019n awgrymu dau gyfnod adeiladu posibl \u2013 clawdd mewnol, ffos ac isglawdd sgarp yn cael eu dilyn gan ffos allanol ac isglawdd sgarp ar yr ochr ogledd-ddwyreiniol.<\/p>\n<p>Awgrymodd Willoughby Gardner hefyd y gall fod chevaux de frise neu ysbigau (math o amddiffyniad pigog symudadwy) yn yr ail ffos, er nad oes neb wedi edrych ar hyn.<\/p>\n<p>Daeth arolwg topograffig yn 2007 gan Engineering Archaeology Services (EAS) o hyd i 15 llwyfan cwt posibl oddi mewn i\u2019r tu mewn. Fe wnaethant sylwi ar lecyn o losgi dwys wrth w\u00e2l defaid yn agos at y fynedfa a chawsant hyd i damaid o ddeunydd wedi\u2019i losgi a all ddangos tystiolaeth o wydriad.<\/p>\n<p>Yn 2008 gwnaeth EAS a gwirfoddolwyr arolwg pellach oedd yn awgrymu bod mynedfa gynharach, symlach i\u2019r fryngaer a losgwyd ar un adeg.<\/p>\n<p><em>[i] Wynne Ffoulkes 1850 Archaeologia Cambrensis <\/em><br \/><em>[ii] Canon Ellis Davies 1929 Prehistoric and Roman Remains of Denbighshire <\/em><br \/><em>[iii] Forde Johnston 1965 Archaeologica Cambrensis<\/em><\/p>\n<p><strong>Sut i gyrraedd yno<\/strong> <br \/>Nid oes yr un llwybr yn arwain yn uniongyrchol ar Foel y Gaer ond mae golygfeydd trawiadol ohoni o Lwybr Cenedlaethol Clawdd Offa i\u2019r dwyrain ac o lwybr cyhoeddus i\u2019r gorllewin. Dechreuwch y ddau lwybr o faes parcio Gi\u00e2t Haearn Moel Famau.<\/p>\n<p>Map OS: Explorer 265. Cyfeirnod grid: SJ149617<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dim ond un set o ragfuriau sydd gan y fryngaer. I\u2019r de maent yn fychan ond i\u2019r gogledd a\u2019r gogledd-ddwyrain, ble mae cyfrwy isel o dir yn cysylltu\u2019r esgair \u00e2 phrif grib Bryniau Clwyd, maent yn fwy ac yn cynnwys mynedfa gymhleth ble oedd cloddiau\u2019n gweithredu fel twmffat i\u2019w gwneud yn galetach i bobl ymosod. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":2127,"menu_order":0,"template":"","article-category":[],"class_list":["post-7571","article","type-article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"blocksy_meta":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Moel y Gaer Llanbedr - Clwydian Range and Dee Valley National Landscape<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-y-gaer-llanbedr\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"cy_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Moel y Gaer Llanbedr - Clwydian Range and Dee Valley National Landscape\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dim ond un set o ragfuriau sydd gan y fryngaer. I\u2019r de maent yn fychan ond i\u2019r gogledd a\u2019r gogledd-ddwyrain, ble mae cyfrwy isel o dir yn cysylltu\u2019r esgair \u00e2 phrif grib Bryniau Clwyd, maent yn fwy ac yn cynnwys mynedfa gymhleth ble oedd cloddiau\u2019n gweithredu fel twmffat i\u2019w gwneud yn galetach i bobl ymosod. [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-y-gaer-llanbedr\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Clwydian Range and Dee Valley National Landscape\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ClwydDeeAONB\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-08-25T11:26:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Moel-y-Gaer-Llanbedr-web.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1472\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1060\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-y-gaer-llanbedr\/\",\"url\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-y-gaer-llanbedr\/\",\"name\":\"Moel y Gaer Llanbedr - Clwydian Range and Dee Valley National Landscape\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-y-gaer-llanbedr\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-y-gaer-llanbedr\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Moel-y-Gaer-Llanbedr-web.jpg\",\"datePublished\":\"2025-06-07T15:20:23+00:00\",\"dateModified\":\"2025-08-25T11:26:19+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-y-gaer-llanbedr\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-y-gaer-llanbedr\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-y-gaer-llanbedr\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Moel-y-Gaer-Llanbedr-web.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Moel-y-Gaer-Llanbedr-web.jpg\",\"width\":1472,\"height\":1060,\"caption\":\"Moel y Gaer Llanbedr\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-y-gaer-llanbedr\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Cartref\",\"item\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Articles\",\"item\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Moel y Gaer Llanbedr\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/\",\"name\":\"Clwydian Range and Dee Valley National Landscape\",\"description\":\"Area of Outstanding Natural Beauty\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"cy-GB\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#organization\",\"name\":\"Clwydian Range and Dee Valley National Landscape\",\"url\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/cradvnl-logo-2.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/cradvnl-logo-2.jpg\",\"width\":381,\"height\":148,\"caption\":\"Clwydian Range and Dee Valley National Landscape\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/ClwydDeeAONB\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/Clwyd_Dee_AONB\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Moel y Gaer Llanbedr - Clwydian Range and Dee Valley National Landscape","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-y-gaer-llanbedr\/","og_locale":"cy_GB","og_type":"article","og_title":"Moel y Gaer Llanbedr - Clwydian Range and Dee Valley National Landscape","og_description":"Dim ond un set o ragfuriau sydd gan y fryngaer. I\u2019r de maent yn fychan ond i\u2019r gogledd a\u2019r gogledd-ddwyrain, ble mae cyfrwy isel o dir yn cysylltu\u2019r esgair \u00e2 phrif grib Bryniau Clwyd, maent yn fwy ac yn cynnwys mynedfa gymhleth ble oedd cloddiau\u2019n gweithredu fel twmffat i\u2019w gwneud yn galetach i bobl ymosod. [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-y-gaer-llanbedr\/","og_site_name":"Clwydian Range and Dee Valley National Landscape","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ClwydDeeAONB\/","article_modified_time":"2025-08-25T11:26:19+00:00","og_image":[{"width":1472,"height":1060,"url":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Moel-y-Gaer-Llanbedr-web.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-y-gaer-llanbedr\/","url":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-y-gaer-llanbedr\/","name":"Moel y Gaer Llanbedr - Clwydian Range and Dee Valley National Landscape","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-y-gaer-llanbedr\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-y-gaer-llanbedr\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Moel-y-Gaer-Llanbedr-web.jpg","datePublished":"2025-06-07T15:20:23+00:00","dateModified":"2025-08-25T11:26:19+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-y-gaer-llanbedr\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cy-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-y-gaer-llanbedr\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy-GB","@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-y-gaer-llanbedr\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Moel-y-Gaer-Llanbedr-web.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Moel-y-Gaer-Llanbedr-web.jpg","width":1472,"height":1060,"caption":"Moel y Gaer Llanbedr"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/moel-y-gaer-llanbedr\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Cartref","item":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Articles","item":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Moel y Gaer Llanbedr"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#website","url":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/","name":"Clwydian Range and Dee Valley National Landscape","description":"Area of Outstanding Natural Beauty","publisher":{"@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"cy-GB"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#organization","name":"Clwydian Range and Dee Valley National Landscape","url":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy-GB","@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/cradvnl-logo-2.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/cradvnl-logo-2.jpg","width":381,"height":148,"caption":"Clwydian Range and Dee Valley National Landscape"},"image":{"@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ClwydDeeAONB\/","https:\/\/www.instagram.com\/Clwyd_Dee_AONB\/"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/article\/7571","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/article"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/article"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/article\/7571\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7578,"href":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/article\/7571\/revisions\/7578"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2127"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7571"}],"wp:term":[{"taxonomy":"article-category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/article-category?post=7571"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}