{"id":8131,"date":"2025-09-06T10:55:33","date_gmt":"2025-09-06T09:55:33","guid":{"rendered":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/article\/llangwyfan-to-cilcain\/"},"modified":"2025-10-08T11:31:28","modified_gmt":"2025-10-08T10:31:28","slug":"llangwyfan-to-cilcain","status":"publish","type":"article","link":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/llangwyfan-to-cilcain\/","title":{"rendered":"Llangwyfan a Cilcain"},"content":{"rendered":"\n<p>Wedi\u2019i chuddio yn y pentrefan ynysig hwn, mae adfeilion Ysbyty Llangwyfan. Fe\u2019i hadeiladwyd gan Gymdeithas Genedlaethol Cofebion Cymru Brenin Edward VII rhwng 1918 ac 1920 er mwyn trin tiwbercwlosis. Yn 1923, adeiladwyd Ysgol Ysbyty Llangwyfan hefyd. Yn dilyn datblygiad gwrthfiotigau effeithiol, caewyd yr ysgol yn 1980, gyda\u2019r ysbyty i ddilyn yn 1981.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"llangynhafal\">Llangynhafal<\/h3>\n\n\n\n<p>Mae pentref <strong>Llangynhafal<\/strong> i orllewin Bryniau Clwyd; yn hanesyddol roedd canolbwynt y pentref o amgylch corff Eglwys ganoloesol Sant Cynhafal, a oedd yn cael ei hymweld yn aml gan William Wordsworth pan roedd yn aros gerllaw ym Mhlas-yn-llan. Mae\u2019r ffocws heddiw ar Fferm Carneddau a Thafarn y Golden Lion.<\/p>\n\n\n\n<p>Dysgu mwy:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"http:\/\/www.llangynhafal.org.uk\" data-type=\"link\" data-id=\"http:\/\/www.llangynhafal.org.uk\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Llangynhafal<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Mae nifer o fryngaerau yn ardal hon Bryniau Clwyd, gan gynnwys Moel y Parc, a Phenycloddiau, a Moel Arthur, dau o fryniau statws Marilyn ym Mryniau Clwyd. Penycloddiau yw\u2019r mwyaf o\u2019r bryngaerau ym mryniau Clwyd, gyda sawl ffos a rhagfur consentrig.<\/p>\n\n\n\n<p>Dysgu mwy:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/hillforts\/\">Bryngaerau<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"cilcain\">Cilcain<\/h3>\n\n\n\n<p>Mae pentref prydferth <strong>Cilcain<\/strong> wedi\u2019i leoli i ddwyrain bryniau Clwyd rhwng Moel Arthur a Moel Famau (bryn statws Marilyn arall). Mae gan y pentref hanes amaethyddol cryf, a hanes diwydiannol o gloddio am blwm.<\/p>\n\n\n\n<p>Lleolir tafarn y White Horse, sy\u2019n dyddio o ddechrau\u2019r bedwaredd ganrif ar bymtheg ar sgw\u00e2r y pentref.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cilcain-st-marys-church-1024x768.jpg\" alt=\"St Mary's Church, Cilcain\" class=\"wp-image-8748\" srcset=\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cilcain-st-marys-church-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cilcain-st-marys-church-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cilcain-st-marys-church-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cilcain-st-marys-church-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cilcain-st-marys-church-600x450.jpg 600w, https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cilcain-st-marys-church-1200x900.jpg 1200w, https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cilcain-st-marys-church.jpg 2000w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Eglwys Santes Fair, Cilcain<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Ar y Sgw\u00e2r hefyd mae eglwys ganoloesol y Santes Fair, sef adeilad hanesyddol a restrwyd fel un o\u2019r can eglwys orau yng Nghymru. Mae to trawst gordd anhygoel gydag angel arno, darnau sylweddol o wydr lliw, cerrig hanesyddol a golygfeydd godidog. Gweler Capel Gad gerllaw hefyd, sef capel Presbyteraidd. Mae\u2019r ddwy eglwys yn cynnwys cofebion unfath sy\u2019n coffau saith o ddynion Cilcain a fu farw yn y Rhyfel Byd Cyntaf.<\/p>\n\n\n\n<p>Mae Neuadd Pentref Cilcain yn ganolbwynt ar gyfer gweithgareddau lleol. Fe\u2019i hadeiladwyd yn wreiddiol yn 1842 fel ysgol y pentref, ac fe\u2019i prynwyd gan y Cyngor Cymuned yn 1979. Mae\u2019r Neuadd yn cael ei rheoli gan bwyllgor rheoli gwirfoddol, ac yn gartref i\u2019r Siop Gymunedol a chaffi bychan.<\/p>\n\n\n\n<p>Defnyddiwyd rhan o afon Nant Gain, tu allan i bentref Cilcain, i greu cronfa dd\u0175r, drwy adeiladu dau argae ar ddiwedd y bedwaredd ganrif ar ddeg i gyflenwi d\u0175r yfed i\u2019r ardal leol. Yn 2024, adferwyd yr afon i lifo ar hyd ei chwrs naturiol. Roedd y broses adfer yn cynnwys tynnu strwythurau\u2019r argae yn y cronfeydd d\u0175r, a chreu sianel newydd ar gyfer gwely\u2019r afon, gan ei hadeiladu i efelychu beth a fyddai wedi bod cyn adeiladu\u2019r argaeau.<\/p>\n\n\n\n<p>Mae Cilcain yn gartref i fenter gymdeithasol a reolir gan y gymuned, sy\u2019n darparu cyfle i\u2019r aelodau i helpu gyda chynhyrchu eu bwyd ei hunain.<\/p>\n\n\n\n<p>Dysgu mwy:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/flintshare.org\/cilcain\/\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/flintshare.org\/cilcain\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Cilcain FlintShare<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"http:\/\/www.cilcaintoday.org.uk\" data-type=\"link\" data-id=\"http:\/\/www.cilcaintoday.org.uk\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Cilcain Today<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mae Llangwyfan yn bentrefan i\u2019r gorllewin o fryngaer Moel Arthur.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":8751,"menu_order":0,"template":"","article-category":[151,139,132],"class_list":["post-8131","article","type-article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","article-category-clwydian-range-clusters-cy","article-category-communities-cy","article-category-discover-and-explore-cy"],"blocksy_meta":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Llangwyfan a Cilcain - Clwydian Range and Dee Valley National Landscape<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/llangwyfan-to-cilcain\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"cy_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Llangwyfan a Cilcain - Clwydian Range and Dee Valley National Landscape\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Mae Llangwyfan yn bentrefan i\u2019r gorllewin o fryngaer Moel Arthur.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/llangwyfan-to-cilcain\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Clwydian Range and Dee Valley National Landscape\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ClwydDeeAONB\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-10-08T10:31:28+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cilcain-signpost.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2000\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/llangwyfan-to-cilcain\/\",\"url\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/llangwyfan-to-cilcain\/\",\"name\":\"Llangwyfan a Cilcain - Clwydian Range and Dee Valley National Landscape\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/llangwyfan-to-cilcain\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/llangwyfan-to-cilcain\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cilcain-signpost.jpg\",\"datePublished\":\"2025-09-06T09:55:33+00:00\",\"dateModified\":\"2025-10-08T10:31:28+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/llangwyfan-to-cilcain\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/llangwyfan-to-cilcain\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/llangwyfan-to-cilcain\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cilcain-signpost.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cilcain-signpost.jpg\",\"width\":2000,\"height\":1500,\"caption\":\"signpost to Cilcain\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/llangwyfan-to-cilcain\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Cartref\",\"item\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Articles\",\"item\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Llangwyfan a Cilcain\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/\",\"name\":\"Clwydian Range and Dee Valley National Landscape\",\"description\":\"Area of Outstanding Natural Beauty\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"cy-GB\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#organization\",\"name\":\"Clwydian Range and Dee Valley National Landscape\",\"url\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/cradvnl-logo-2.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/cradvnl-logo-2.jpg\",\"width\":381,\"height\":148,\"caption\":\"Clwydian Range and Dee Valley National Landscape\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/ClwydDeeAONB\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/Clwyd_Dee_AONB\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Llangwyfan a Cilcain - Clwydian Range and Dee Valley National Landscape","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/llangwyfan-to-cilcain\/","og_locale":"cy_GB","og_type":"article","og_title":"Llangwyfan a Cilcain - Clwydian Range and Dee Valley National Landscape","og_description":"Mae Llangwyfan yn bentrefan i\u2019r gorllewin o fryngaer Moel Arthur.","og_url":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/llangwyfan-to-cilcain\/","og_site_name":"Clwydian Range and Dee Valley National Landscape","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ClwydDeeAONB\/","article_modified_time":"2025-10-08T10:31:28+00:00","og_image":[{"width":2000,"height":1500,"url":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cilcain-signpost.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/llangwyfan-to-cilcain\/","url":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/llangwyfan-to-cilcain\/","name":"Llangwyfan a Cilcain - Clwydian Range and Dee Valley National Landscape","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/llangwyfan-to-cilcain\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/llangwyfan-to-cilcain\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cilcain-signpost.jpg","datePublished":"2025-09-06T09:55:33+00:00","dateModified":"2025-10-08T10:31:28+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/llangwyfan-to-cilcain\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cy-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/llangwyfan-to-cilcain\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy-GB","@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/llangwyfan-to-cilcain\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cilcain-signpost.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cilcain-signpost.jpg","width":2000,"height":1500,"caption":"signpost to Cilcain"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/llangwyfan-to-cilcain\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Cartref","item":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Articles","item":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/article\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Llangwyfan a Cilcain"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#website","url":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/","name":"Clwydian Range and Dee Valley National Landscape","description":"Area of Outstanding Natural Beauty","publisher":{"@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"cy-GB"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#organization","name":"Clwydian Range and Dee Valley National Landscape","url":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy-GB","@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/cradvnl-logo-2.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/cradvnl-logo-2.jpg","width":381,"height":148,"caption":"Clwydian Range and Dee Valley National Landscape"},"image":{"@id":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ClwydDeeAONB\/","https:\/\/www.instagram.com\/Clwyd_Dee_AONB\/"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/article\/8131","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/article"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/article"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/article\/8131\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8754,"href":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/article\/8131\/revisions\/8754"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8751"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8131"}],"wp:term":[{"taxonomy":"article-category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/article-category?post=8131"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}