Rhwng Stad y Waun a Froncysyllte - Clwydian Range and Dee Valley National Landscape

IC50Yi1ncmlkLC50Yi1ncmlkPi5ibG9jay1lZGl0b3ItaW5uZXItYmxvY2tzPi5ibG9jay1lZGl0b3ItYmxvY2stbGlzdF9fbGF5b3V0e2Rpc3BsYXk6Z3JpZDtncmlkLXJvdy1nYXA6MjVweDtncmlkLWNvbHVtbi1nYXA6MjVweH0udGItZ3JpZC1pdGVte2JhY2tncm91bmQ6I2QzOGEwMztwYWRkaW5nOjMwcHh9LnRiLWdyaWQtY29sdW1ue2ZsZXgtd3JhcDp3cmFwfS50Yi1ncmlkLWNvbHVtbj4qe3dpZHRoOjEwMCV9LnRiLWdyaWQtY29sdW1uLnRiLWdyaWQtYWxpZ24tdG9we3dpZHRoOjEwMCU7ZGlzcGxheTpmbGV4O2FsaWduLWNvbnRlbnQ6ZmxleC1zdGFydH0udGItZ3JpZC1jb2x1bW4udGItZ3JpZC1hbGlnbi1jZW50ZXJ7d2lkdGg6MTAwJTtkaXNwbGF5OmZsZXg7YWxpZ24tY29udGVudDpjZW50ZXJ9LnRiLWdyaWQtY29sdW1uLnRiLWdyaWQtYWxpZ24tYm90dG9te3dpZHRoOjEwMCU7ZGlzcGxheTpmbGV4O2FsaWduLWNvbnRlbnQ6ZmxleC1lbmR9IC53cC1ibG9jay10b29sc2V0LWJsb2Nrcy1ncmlkLnRiLWdyaWRbZGF0YS10b29sc2V0LWJsb2Nrcy1ncmlkPSI3N2FkZjkxNjI0OWM0ZjNjZGJkYjM0ZjM5YjZmODQwMSJdIHsgbWFyZ2luLWJvdHRvbTogMy43NmVtO2dyaWQtdGVtcGxhdGUtY29sdW1uczogbWlubWF4KDAsIDAuMTRmcikgbWlubWF4KDAsIDAuNzE1ZnIpIG1pbm1heCgwLCAwLjE0NWZyKTtncmlkLWF1dG8tZmxvdzogcm93IH0gLndwLWJsb2NrLXRvb2xzZXQtYmxvY2tzLWdyaWQudGItZ3JpZFtkYXRhLXRvb2xzZXQtYmxvY2tzLWdyaWQ9Ijc3YWRmOTE2MjQ5YzRmM2NkYmRiMzRmMzliNmY4NDAxIl0gPiAudGItZ3JpZC1jb2x1bW46bnRoLW9mLXR5cGUoM24gKyAxKSB7IGdyaWQtY29sdW1uOiAxIH0gLndwLWJsb2NrLXRvb2xzZXQtYmxvY2tzLWdyaWQudGItZ3JpZFtkYXRhLXRvb2xzZXQtYmxvY2tzLWdyaWQ9Ijc3YWRmOTE2MjQ5YzRmM2NkYmRiMzRmMzliNmY4NDAxIl0gPiAudGItZ3JpZC1jb2x1bW46bnRoLW9mLXR5cGUoM24gKyAyKSB7IGdyaWQtY29sdW1uOiAyIH0gLndwLWJsb2NrLXRvb2xzZXQtYmxvY2tzLWdyaWQudGItZ3JpZFtkYXRhLXRvb2xzZXQtYmxvY2tzLWdyaWQ9Ijc3YWRmOTE2MjQ5YzRmM2NkYmRiMzRmMzliNmY4NDAxIl0gPiAudGItZ3JpZC1jb2x1bW46bnRoLW9mLXR5cGUoM24gKyAzKSB7IGdyaWQtY29sdW1uOiAzIH0gLndwLWJsb2NrLXRvb2xzZXQtYmxvY2tzLWdyaWQtY29sdW1uLnRiLWdyaWQtY29sdW1uW2RhdGEtdG9vbHNldC1ibG9ja3MtZ3JpZC1jb2x1bW49ImFjMmEzY2UxZjQ4ODA0NDQ3MjI3YmVhOGQ4ZGU2YjgxIl0geyBkaXNwbGF5OiBmbGV4OyB9IC50Yi1maWVsZFtkYXRhLXRvb2xzZXQtYmxvY2tzLWZpZWxkPSJjODIxNDdmMzBhMzk4NDlhZjJkYTNlYTJmMjViMmZkNiJdIHsgZm9udC1zaXplOiAyMHB4O2xpbmUtaGVpZ2h0OiAxLjZlbTsgfSAgLndwLWJsb2NrLXRvb2xzZXQtYmxvY2tzLWdyaWQtY29sdW1uLnRiLWdyaWQtY29sdW1uW2RhdGEtdG9vbHNldC1ibG9ja3MtZ3JpZC1jb2x1bW49IjMwMzRmYmU4ODZjMTEwNTRlOTViNDZiMDlkM2U0MTEyIl0geyBkaXNwbGF5OiBmbGV4OyB9IC50Yi1maWVsZFtkYXRhLXRvb2xzZXQtYmxvY2tzLWZpZWxkPSJhOTllZGI2ZDU0Njc0MDFmM2QyMjQ2MzFlYjQwN2MwNyJdIHsgZm9udC1zaXplOiAzMHB4O2xpbmUtaGVpZ2h0OiAxLjZlbTsgfSAgQG1lZGlhIG9ubHkgc2NyZWVuIGFuZCAobWF4LXdpZHRoOiA3ODFweCkgeyAgLnRiLWdyaWQsLnRiLWdyaWQ+LmJsb2NrLWVkaXRvci1pbm5lci1ibG9ja3M+LmJsb2NrLWVkaXRvci1ibG9jay1saXN0X19sYXlvdXR7ZGlzcGxheTpncmlkO2dyaWQtcm93LWdhcDoyNXB4O2dyaWQtY29sdW1uLWdhcDoyNXB4fS50Yi1ncmlkLWl0ZW17YmFja2dyb3VuZDojZDM4YTAzO3BhZGRpbmc6MzBweH0udGItZ3JpZC1jb2x1bW57ZmxleC13cmFwOndyYXB9LnRiLWdyaWQtY29sdW1uPip7d2lkdGg6MTAwJX0udGItZ3JpZC1jb2x1bW4udGItZ3JpZC1hbGlnbi10b3B7d2lkdGg6MTAwJTtkaXNwbGF5OmZsZXg7YWxpZ24tY29udGVudDpmbGV4LXN0YXJ0fS50Yi1ncmlkLWNvbHVtbi50Yi1ncmlkLWFsaWduLWNlbnRlcnt3aWR0aDoxMDAlO2Rpc3BsYXk6ZmxleDthbGlnbi1jb250ZW50OmNlbnRlcn0udGItZ3JpZC1jb2x1bW4udGItZ3JpZC1hbGlnbi1ib3R0b217d2lkdGg6MTAwJTtkaXNwbGF5OmZsZXg7YWxpZ24tY29udGVudDpmbGV4LWVuZH0gLndwLWJsb2NrLXRvb2xzZXQtYmxvY2tzLWdyaWQudGItZ3JpZFtkYXRhLXRvb2xzZXQtYmxvY2tzLWdyaWQ9Ijc3YWRmOTE2MjQ5YzRmM2NkYmRiMzRmMzliNmY4NDAxIl0geyBncmlkLXRlbXBsYXRlLWNvbHVtbnM6IG1pbm1heCgwLCAwLjMzMzNmcikgbWlubWF4KDAsIDAuMzMzM2ZyKSBtaW5tYXgoMCwgMC4zMzMzZnIpO2dyaWQtYXV0by1mbG93OiByb3cgfSAud3AtYmxvY2stdG9vbHNldC1ibG9ja3MtZ3JpZC50Yi1ncmlkW2RhdGEtdG9vbHNldC1ibG9ja3MtZ3JpZD0iNzdhZGY5MTYyNDljNGYzY2RiZGIzNGYzOWI2Zjg0MDEiXSA+IC50Yi1ncmlkLWNvbHVtbjpudGgtb2YtdHlwZSgzbiArIDEpIHsgZ3JpZC1jb2x1bW46IDEgfSAud3AtYmxvY2stdG9vbHNldC1ibG9ja3MtZ3JpZC50Yi1ncmlkW2RhdGEtdG9vbHNldC1ibG9ja3MtZ3JpZD0iNzdhZGY5MTYyNDljNGYzY2RiZGIzNGYzOWI2Zjg0MDEiXSA+IC50Yi1ncmlkLWNvbHVtbjpudGgtb2YtdHlwZSgzbiArIDIpIHsgZ3JpZC1jb2x1bW46IDIgfSAud3AtYmxvY2stdG9vbHNldC1ibG9ja3MtZ3JpZC50Yi1ncmlkW2RhdGEtdG9vbHNldC1ibG9ja3MtZ3JpZD0iNzdhZGY5MTYyNDljNGYzY2RiZGIzNGYzOWI2Zjg0MDEiXSA+IC50Yi1ncmlkLWNvbHVtbjpudGgtb2YtdHlwZSgzbiArIDMpIHsgZ3JpZC1jb2x1bW46IDMgfSAud3AtYmxvY2stdG9vbHNldC1ibG9ja3MtZ3JpZC1jb2x1bW4udGItZ3JpZC1jb2x1bW5bZGF0YS10b29sc2V0LWJsb2Nrcy1ncmlkLWNvbHVtbj0iYWMyYTNjZTFmNDg4MDQ0NDcyMjdiZWE4ZDhkZTZiODEiXSB7IGRpc3BsYXk6IGZsZXg7IH0gIC53cC1ibG9jay10b29sc2V0LWJsb2Nrcy1ncmlkLWNvbHVtbi50Yi1ncmlkLWNvbHVtbltkYXRhLXRvb2xzZXQtYmxvY2tzLWdyaWQtY29sdW1uPSIzMDM0ZmJlODg2YzExMDU0ZTk1YjQ2YjA5ZDNlNDExMiJdIHsgZGlzcGxheTogZmxleDsgfSAgIH0gQG1lZGlhIG9ubHkgc2NyZWVuIGFuZCAobWF4LXdpZHRoOiA1OTlweCkgeyAgLnRiLWdyaWQsLnRiLWdyaWQ+LmJsb2NrLWVkaXRvci1pbm5lci1ibG9ja3M+LmJsb2NrLWVkaXRvci1ibG9jay1saXN0X19sYXlvdXR7ZGlzcGxheTpncmlkO2dyaWQtcm93LWdhcDoyNXB4O2dyaWQtY29sdW1uLWdhcDoyNXB4fS50Yi1ncmlkLWl0ZW17YmFja2dyb3VuZDojZDM4YTAzO3BhZGRpbmc6MzBweH0udGItZ3JpZC1jb2x1bW57ZmxleC13cmFwOndyYXB9LnRiLWdyaWQtY29sdW1uPip7d2lkdGg6MTAwJX0udGItZ3JpZC1jb2x1bW4udGItZ3JpZC1hbGlnbi10b3B7d2lkdGg6MTAwJTtkaXNwbGF5OmZsZXg7YWxpZ24tY29udGVudDpmbGV4LXN0YXJ0fS50Yi1ncmlkLWNvbHVtbi50Yi1ncmlkLWFsaWduLWNlbnRlcnt3aWR0aDoxMDAlO2Rpc3BsYXk6ZmxleDthbGlnbi1jb250ZW50OmNlbnRlcn0udGItZ3JpZC1jb2x1bW4udGItZ3JpZC1hbGlnbi1ib3R0b217d2lkdGg6MTAwJTtkaXNwbGF5OmZsZXg7YWxpZ24tY29udGVudDpmbGV4LWVuZH0gLndwLWJsb2NrLXRvb2xzZXQtYmxvY2tzLWdyaWQudGItZ3JpZFtkYXRhLXRvb2xzZXQtYmxvY2tzLWdyaWQ9Ijc3YWRmOTE2MjQ5YzRmM2NkYmRiMzRmMzliNmY4NDAxIl0geyBncmlkLXRlbXBsYXRlLWNvbHVtbnM6IG1pbm1heCgwLCAxZnIpO2dyaWQtYXV0by1mbG93OiByb3cgfSAud3AtYmxvY2stdG9vbHNldC1ibG9ja3MtZ3JpZC50Yi1ncmlkW2RhdGEtdG9vbHNldC1ibG9ja3MtZ3JpZD0iNzdhZGY5MTYyNDljNGYzY2RiZGIzNGYzOWI2Zjg0MDEiXSAgPiAudGItZ3JpZC1jb2x1bW46bnRoLW9mLXR5cGUoMW4rMSkgeyBncmlkLWNvbHVtbjogMSB9IC53cC1ibG9jay10b29sc2V0LWJsb2Nrcy1ncmlkLWNvbHVtbi50Yi1ncmlkLWNvbHVtbltkYXRhLXRvb2xzZXQtYmxvY2tzLWdyaWQtY29sdW1uPSJhYzJhM2NlMWY0ODgwNDQ0NzIyN2JlYThkOGRlNmI4MSJdIHsgZGlzcGxheTogZmxleDsgfSAgLndwLWJsb2NrLXRvb2xzZXQtYmxvY2tzLWdyaWQtY29sdW1uLnRiLWdyaWQtY29sdW1uW2RhdGEtdG9vbHNldC1ibG9ja3MtZ3JpZC1jb2x1bW49IjMwMzRmYmU4ODZjMTEwNTRlOTViNDZiMDlkM2U0MTEyIl0geyBkaXNwbGF5OiBmbGV4OyB9ICAgfSA=

Mae’r dirwedd rhwng y ddau le hwn ar ymyl yr ucheldiroedd, ond yn wynebu’r iseldiroedd.

Mae’r llethrau uwchben Froncysyllte, a adlewyrchir gan y llethrau uwchben Trefor, yn ffurfio porth i Ddyffryn Llangollen yn Sir Ddinbych.

Gorwedda Froncysyllte, neu’r Fron, ar lannau afon Dyfrdwy a Chamlas Llangollen ar briffordd yr A5 rhwng y Waun a Llangollen. Mae’r enw yn deillio o’r gair ‘fron’, sy’n golygu bryn neu lethr, a ‘Cysyllte’ – un o’r hen dreflannau ym mhlwyf Llangollen.

Mae pentref Froncysyllte wedi’i leoli ar dirwedd ffermio Dyffryn Llangollen, ond fe’i datblygwyd i ddechrau fel anheddiad o fythynnod ar gyfer gweithwyr y chwarel, odynau calch, gwaith brics a theils yn ystod y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Yng nghanol y pentref mae’r bont eiconig ac ychydig ymhellach ar hyd y gamlas mae dau glawdd o odynau calch yn sefyll i’n hatgoffa am y cyn ddiwydiant.

Yn Safle Treftadaeth y Byd Traphont Ddŵr a Chamlas Pontcysyllte, dim ond taith fer sydd ar hyd y gamlas o’r pentref i’r draphont enwog ei hun. Neu, ewch am dro at y bont o’r ddeunawfed ganrif, lle cewch olygfeydd godidog o Draphont Ddŵr Pontcysyllte.

Mae’n debyg bod y pentref yn fwy adnabyddus erbyn hyn am y Côr Meibion byd-enwog sydd wedi ennill gwobrau mewn llawer o eisteddfodau a gwyliau. Gallwch ddarllen mwy am hanes y pentref ar y wefan gymunedol.

I’r de, mae Castell y Waun yn gwarchod y fynedfa goediog i Ddyffryn Ceiriog. Mae’r dirwedd yn adlewyrchu’r tensiynau a fu rhwng yr ucheldir a’r iseldir, Cymru a Lloegr.

Mae Llwybr Cenedlaethol Clawdd Offa yn mynd drwy Stad y Waun. Mae Clawdd Offa yn nodwedd filwrol ganoloesol ar hen ffin wleidyddol.

Mae Castell y Waun, caer ganoloesol wych y Gororau, yn gastell o’r 13eg ganrif wedi’i addasu’n annedd i foneddigion, ac yn cael ei reoli gan Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol.

Wedi’i ddynodi’n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig, mae porfeydd coediog a pharc y Waun â’u coed hynafol yn gynefin blaenoriaeth bioamrywiaeth cenedlaethol yn cefnogi ystod o infertebratau saprosylig (coed wedi marw).