Llinell Amser Hanesyddol

Llinell Amser Hanesyddol

  • Illustration of Tomen y Rhodwydd, Llandegla
    Darlun o Tomen y Rhodwydd, Llandegla
  • Cerrig camu i bren Pen y Pigyn
    Cerrig sarn Pen y Pigyn - Pen y Pigyn stepping stones
  • *River Dee at Carrog
    Afon Dyfrdwy yng Ngharrog -
  • *Llangollen Railway, Dee Valley
    Rheilffordd Llangollen, Dyffryn Dyfrdwy - Llangollen Railway, Dee Valley

Mae’r llinell amser hwn yn dangos hanes cyfoethog ac amrywiol y cyswllt rhwng y tir a’r ffordd mae dyn wedi’i ddefnyddio dros y canrifoedd ym Mryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy.

Llinell Amser Bryniau Clwydian a Dyffryn Dyfrdwy

Enw

Dyddiad

Safle enghreifftiol o fewn AHNE

Paleolithig
Cyn c. 8000 BC
Helwyr-gasglwyr
Cae Gwyn a Ffynnon Beuno Tremeirchion yn dyddio i tua 30,000 BC.
Mesolithig
c. 8000 BC i 3500 BC
Helwyr-gasglwyr
Naddion fflint o ogof y lincs, Llanferres a Moel Arthur.
Neolithig
c. 3500 BC i 2000 BC
Y ffermwyr cyntaf yn byw mewn cymunedau sefydlog
Gop Cairn Trelawnydd a naddion fflint yn dynodi anheddiad o Bryn Llwyn, Gwaenysgor a Moel Hiraddug, Dyserth.
Oes yr Efydd
c. 2000 BC i c. 800 BC
Ffermwyr sefydlog yn dysgu sgiliau newydd i drin metel
Nifer o domenni claddu (crugiau, twmwli, carneddi) fel Moel y Parc a The Piggeries, Llanarmon yn Ial.
Oes yr haearn
c. 800 BC i c. 43 OC
Ffermwyr sefydlog a llwythi rhyfelgar yn perffeithio’u doniau gweithio metel
Nifer o fryngaerydd fel Moel y Gaer, Llanbedr, Moel Arthur, Penycloddiau a Foel Fenlli.
Rhufeinig
43 OC i c. 410 OC
Diwylliant goresgynnol yn dod â threfn grym milwrol a strwythur gweinyddu
Ffordd y Rhufeiniaid yn croesi’r Moelydd yn Rhuallt. Darnau arian o Fryn Prestatyn a chloddfeydd plwm posib, cronfa arian mân o Foel Fenlli, Ffordd Rufeinig wrth Barc Gwledig Loggerheads.
c. 410 OC i 1066
Datblygu tiriogaethau tywysogion Cymru, cyflwyno Cristnogaeth
Daeth nifer o’r safleodd eglwysi i fodolaeth yr adeg hon, fel Llanarmon yn Iâl.
Yr Oesoedd canol
1066 i’r c. 1500
Y Normaniaid yn goresgyn Lloegr. Gosod deddfau Lloegr yn lle deddfau Cymru
Tir parciau canoloesol ym Mathafarn a Bache Graig, Cestyll mwnt a beili Cymreig yn Nhomen y Rhodwydd, Llandegla.
Wedi’r oesoedd canol
1500 i’r presennol
Datblygiadau tuag at y tirweddau cyfoes a’r gyfundrefn weinyddol bresennol
Datblygiad pentrefi fel Llandyrnog, Cilcain a sefydlu tirweddau pictiwresg fel Gelli Aur a Cholomendy.
Diwydiannol
Yn bennaf yn ystod 18fed, y 19eg a dechrau’r 20fed ganrif
Datblygiadau technolegol yn arwain at gloddio am gyfoeth mwynau ym Mryniau Clwyd
Cloddio am blwm ar Fryn Prestatyn a Dyffryn yr Afon Alun yn Loggerheads, nifer o safleoedd melinoedd ar lannau’r afonydd Chwiler ac Alun.

Cynefin Rhostir

Mae’r dirwedd rhostir wedi newid yn ddramatig ac yn ôl y dystiolaeth o’r paill mewn haenau pridd yma, dyma beth ddigwyddodd.

Dyddiad

Cynefin rhostir

8000CC
Coetir hynafol
4000CC
Teneuo pren ar gyfer tanwydd/adeiladu/hela
3000CC
Datgoedwigo ar gyfer amaeth
Tua 70 OC
Coed yn dechrau adennill eu tir wrth i amaethyddiaeth symud i’r dyffrynnoedd
600OD
Grug yn dechrau dominyddu sydd o fudd i borfeydd
600 i tua 1900 OC
Ffermio a porfeydd defaid yn cyfyngu ar dwf coed
Diwrnod Modern
Rheolaeth cefn gwlad yn ategu’r porfa tir cyffredin gostyngedig i warchod y cynefin rhostir

0 Sylwadau

The National Lottery Heritage Fund in Wales

Copyright © 2021 Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy Clwydian Range and Dee Valley.

Log in with your credentials

Forgot your details?